Czasy w języku hiszpańskim — teraźniejszy, przeszłe i konstrukcja ir a + bezokolicznik
Najważniejsze czasy w języku hiszpańskim: teraźniejszy Presente (-ar, -er, -ir), przyszły „ir a + bezokolicznik” oraz czasy przeszłe z tabelą i czytanką.
Jak opanować hiszpańskie czasy bez stresu?
- W czasie teraźniejszym (Presente) wszystkie czasowniki dzielą się na 3 koniugacje według końcówki bezokolicznika: -AR (hablar — mówić), -ER (comer — jeść) oraz -IR (vivir — mieszkać/żyć).
- W 1. osobie liczby pojedynczej („ja”) niemal każdy czasownik kończy się na -O (hablo, como, vivo, tengo, quiero), a w 2. osobie („ty”) dodajemy na końcu -S (hablas, comes, vives).
- Aby powiedzieć o planach na przyszłość, użyj prostej konstrukcji: odmieniony czasownik IR (voy, vas, va, vamos, vais, van) + przyimek A + bezokolicznik, np. Voy a viajar (Zamierzam podróżować / Pojadę).
- W przeszłości rozróżniamy wydarzenia powiązane z teraźniejszością („dziś / w tym tygodniu”: Pretérito Perfecto — he hablado) oraz zamknięte w konkretnym punkcie w przeszłości („wczoraj / rok temu”: Indefinido — hablé, comí, fui).
1. Czas teraźniejszy (Presente de Indicativo) — 3 grupy (-AR, -ER, -IR)
Odcinamy końcówkę -ar, -er lub -ir i dopisujemy końcówkę osoby. Zauważ, jak podobne są do siebie grupy -ER oraz -IR!
| Osoba | I grupa: -AR (hablar — mówić) | II grupa: -ER (comer — jeść) | III grupa: -IR (vivir — mieszkać) |
|---|---|---|---|
| yo (ja) | -o | mówię / jem / mieszkam | yo hablo, yo como, yo vivo (zawsze -o!) |
| tú (ty) | -as / -es / -es | mówisz / jesz / mieszkasz | tú hablas (-ar), tú comes (-er), tú vives (-ir) |
| él / ella / usted (on / ona / Pan / Pani) | -a / -e / -e | mówi / je / mieszka | él habla, ella come, usted vive |
| nosotros/as (my) | -amos / -emos / -imos | mówimy / jemy / mieszkamy | hablamos, comemos, vivimos |
| vosotros/as (wy) | -áis / -éis / -ís | mówicie / jecie / mieszkacie | habláis, coméis, vivís |
| ellos / ellas / ustedes (oni / one / Państwo) | -an / -en / -en | mówią / jedzą / mieszkają | hablan, comen, viven (zawsze końcówka -n!) |
2. Czas przyszły bliski: konstrukcja IR + A + bezokolicznik
To najpopularniejszy sposób mówienia o przyszłości i planach w całym świecie hiszpańskojęzycznym.
| Osoba | Odmiana IR + a | Z bezokolicznikiem | Znaczenie po polsku |
|---|---|---|---|
| yo | voy a [boj a] | Voy a estudiar español | Zamierzam uczyć się (będę się uczyć) hiszpańskiego |
| tú | vas a [bas a] | ¿Qué vas a hacer mañana? | Co zamierzasz robić (będziesz robić) jutro? |
| él / ella | va a [ba a] | Va a tomar un café | On/ona napije się kawy |
| nosotros | vamos a [bamos a] | Vamos a cenar juntos | Zjemy razem kolację |
| ellos | van a [ban a] | Van a visitar Madrid | Odwiedzą Madryt |
3. Czas przeszły w pigułce: Pretérito Perfecto (dziś) vs Indefinido (wczoraj)
W Hiszpanii używa się dwóch głównych czasów przeszłych dokonanych w zależności od tego, czy dany okres czasu jeszcze trwa, czy już się zamknął.
- Pretérito Perfecto (hoy — dzisiaj, esta semana — w tym tygodniu, alguna vez — kiedykolwiek): Tworzymy z posiłkowego haber (he, has, ha, hemos, habéis, han) + imiesłowu z końcówką -ado (dla -ar) lub -ido (dla -er/-ir): Hoy he desayunado temprano (Dziś zjadłem wcześnie śniadanie), ¿Has estado en Barcelona? (Czy byłeś kiedyś w Barcelonie?).
- Pretérito Indefinido (ayer — wczoraj, el año pasado — w zeszłym roku): Jednowyrazowy czas dla zamkniętych dat w przeszłości (dla -ar końcówki 1. i 3. os. lp to -é / -ó, a dla -er/-ir to -í / -ió): Ayer hablé con Ana (Wczoraj rozmawiałem z Aną), El verano pasado viajé a Málaga (Zeszłego lata pojechałem do Malagi).
Przykładowa czytanka (A1): Planes para el fin de semana (Plany na weekend)
Esta mañana he trabajado desde casa y he comido una ensalada fresca. Ahora descanso un poco en el sofá y leo un libro en español. Mañana es sábado y voy a viajar en tren a Toledo con mis amigos. ¡Vamos a pasar un día genial!
Tłumaczenie: Dziś rano pracowałem z domu i zjadłem świeżą sałatkę. Teraz odpoczywam trochę na kanapie i czytam książkę po hiszpańsku. Jutro jest sobota i zamierzam pojechać pociągiem do Toledo z moimi przyjaciółmi. Spędzimy świetny dzień!
Ćwicz ten temat w pełnej interaktywnej czytance na Czytando.pl →
Najczęstsze pytania (FAQ)
Jakie są najważniejsze czasowniki z obocznością samogłoskową w czasie teraźniejszym (e→ie, o→ue)?
W wielu bardzo częstych czasownikach samogłoska w temacie rozszczepia się we wszystkich osobach poza „nosotros” i „vosotros”: querer (chcieć) → quiero, quieres, quiere; poder (móc) → puedo, puedes, puede; dormir (spać) → duermo, duermes; empezar (zaczynać) → empiezo, empiezas.
Czym różni się „el” (bez akcentu) od „él” (z akcentem)?
W wymowie brzmią identycznie [el], ale w piśmie kreseczka zmienia znaczenie: „el” bez akcentu to rodzajnik określony męski (np. el libro — książka, el coche — samochód), natomiast „él” z akcentem to zaimek osobowy „on” (np. Él habla español — On mówi po hiszpańsku).