Liczby po niemiecku 1–100 (dlaczego czytamy od końca?), godziny (halb acht = 7:30!) oraz przeczenie nicht vs kein
Liczby po niemiecku od 1 do 100 z wymową: dlaczego od 21 czytamy jedności przed dziesiątkami? Poznaj też godziny (halb acht = 7:30) oraz różnicę między nicht a kein.
Szybka ściągawka: Liczby od końca, pułapka z „halb acht” i różnica między nicht a kein
- Od 21 do 99 Niemcy podają najpierw JEDNOŚCI, potem słowo „und” (i), a na końcu DZIESIĄTKI (pisane jednym słowem!): 21 to „einundzwanzig” (dosł. jeden i dwadzieścia), a 35 to „fünfunddreißig” (pięć i trzydzieści).
- Pułapka godzinowa nr 1: „halb acht” (wpół do ósmej) oznacza 7:30, a NIE 8:30! Niemieckie „halb” patrzy zawsze w przód na nadchodzącą godzinę — dokładnie tak jak polskie „wpół do ósmej”.
- Kiedy użyć „kein”, a kiedy „nicht”? Jeśli zaprzeczasz rzeczownikowi z rodzajnikiem „ein/eine” lub bez rodzajnika (np. Mam czas → Nie mam czasu; To jest kawa → To nie jest kawa), używasz „kein / keine” (Ich habe keine Zeit). W każdym innym przypadku (czasownik, przymiotnik, rzeczownik z der/die/das, mój/twój) używasz „nicht”!
1. Liczby po niemiecku od 1 do 100 — tabela i odwrócony szyk od 21
Od 13 do 19 dodajemy końcówkę `-zehn` (uwaga na skrócone **16 — sechzehn** bez „s” oraz **17 — siebzehn** bez „en”). Dziesiątki kończą się na `-zig`, z jednym wyjątkiem: **30 — dreißig** (pisane przez `-ßig`!). Od 21 czytamy od prawej do lewej:
| Liczby 1–12 | Nastki 13–19 (-zehn) | Dziesiątki 20–100 (-zig) | Jak budujemy liczby 21–99 (od końca!) |
|---|---|---|---|
| 1 — eins · 2 — zwei · 3 — drei | [ajns], [cwaj], [draj] | 13 — dreizehn · 14 — vierzehn | 20 — zwanzig [cwáncig] → 21 — einundzwanzig (jeden-i-dwadzieścia, bez „s” w ein!). |
| 4 — vier · 5 — fünf · 6 — sechs | [fi:r], [fünf], [zeks] | 15 — fünfzehn · 16 — sechzehn (!) | 30 — dreißig [drájsig] (przez ß!) · 40 — vierzig · 50 — fünfzig · 60 — sechzig (!). |
| 7 — sieben · 8 — acht · 9 — neun | [zí:ben], [acht], [nojn] | 17 — siebzehn (!) · 18 — achtzehn · 19 — neunzehn | 70 — siebzig (!) · 80 — achtzig · 90 — neunzig → 84 — vierundachtzig (4 i 80). |
| 10 — zehn · 11 — elf · 12 — zwölf | [ce:n], [elf], [cwölf] | 0 — null [nul] | 100 — (ein)hundert [húndert] · 200 — zweihundert. |
2. Przeczenie w języku niemieckim: kiedy używamy „kein / keine”, a kiedy „nicht”?
Po polsku w każdym zdaniu mówimy po prostu „nie”. Po niemiecku wybór między `kein` a `nicht` zależy od tego, CZEMU zaprzeczasz:
| Słowo przeczące | Kiedy go używamy | Zdanie twierdzące (+) → Przeczenie (–) | Wymowa i odmiana |
|---|---|---|---|
| kein / keine / keinen | odmienia się identycznie jak „ein / eine / einen”! | Tylko przed RZECZOWNIKIEM z rodzajnikiem ein/eine lub bez rodzajnika! | (+) Ich habe ein Auto / Zeit → (–) Ich habe kein Auto / keine Zeit · Ich trinke keinen Tee (der Tee → keinen!). |
| nicht | nieodmienne [nich’t] | Przy czasownikach, przymiotnikach, przysłówkach i rzeczownikach z der/die/das lub mein/dein! | Ich arbeite heute nicht (Nie pracuję dziś) · Das ist nicht teuer (To nie jest drogie) · Das ist nicht der Zug nach Berlin. |
3. „Fałszywi przyjaciele” (bekommen, Gift, bald) i zwroty startowe A1
Uważaj na 5 niemieckich słów, które wyglądają znajomo z polskiego lub angielskiego, ale oznaczają coś zupełnie innego:
- bekommen = DOSTAĆ / OTRZYMAĆ (nigdy „zostać” jak ang. become!): „Ich bekomme ein Paket” oznacza „Dostaję paczkę” (albo w restauracji: „Ich bekomme einen Kaffee” = Poproszę / dla mnie będzie kawa). Angielskie „become” (stać się / zostać) to po niemiecku „werden”!
- das Gift = TRUCIZNA (nigdy „prezent”!) oraz bald = WKRÓTCE (bis bald = do zobaczenia wkrótce!): Prezent po niemiecku to „das Geschenk”, a łysy to „kahl”. Gdy Niemiec żegna się słowami „Bis bald!”, mówi „Do zobaczenia niedługo!”.
- der Chef [szef] = szef w pracy, ale der Koch = kucharz: W przeciwieństwie do angielskiego „chef”, niemieckie „der Chef” oznacza dokładnie to samo co polskie „szef / przełożony”.
- Zwroty, od których zaczniesz każdą rozmowę: Guten Morgen (Dzień dobry — rano), Guten Tag (Dzień dobry — w ciągu dnia), Entschuldigung (Przepraszam), Wie viel kostet das? (Ile to kosztuje?), Ich hätte gern… (Chciałbym / Poproszę…), Kein Problem! (Żaden problem!).
Przykładowa czytanka (A1): Im Café am Bahnhof (W kawiarni na dworcu)
Es ist halb acht am Morgen. Mein Zug nach Hamburg fährt erst um acht Uhr zwanzig ab, also habe ich noch fünfzig Minuten Zeit. Im Café am Bahnhof bestelle ich einen großen Kaffee und ein warmes Croissant, aber ich nehme keinen Zucker. Alles zusammen kostet vier Euro fünfzig. Ich bezahle mit Karte und warte ruhig auf dem Bahnsteig.
Tłumaczenie: Jest wpół do ósmej rano (7:30). Mój pociąg do Hamburga odjeżdża dopiero o ósmej dwadzieścia, więc mam jeszcze pięćdziesiąt minut czasu. W kawiarni na dworcu zamawiam dużą kawę i ciepłego croissanta, ale nie biorę żadnego cukru. Wszystko razem kosztuje cztery euro pięćdziesiąt. Płacę kartą i czekam spokojnie na peronie.
Ćwicz ten temat w pełnej interaktywnej czytance na Czytando.pl →
Najczęstsze pytania (FAQ)
Dlaczego Niemcy czytają dwucyfrowe liczby od końca (np. 24 jako „cztery i dwadzieścia”)?
Jest to historyczna cecha języków germańskich (obecna do dziś w niemieckim oraz niderlandzkim, a dawniej także w starszej angielszczyźnie, np. „four and twenty”). Od 21 do 99 zawsze wymieniamy najpierw jedności, potem spójnik „und”, a na końcu dziesiątkę: 24 = vierundzwanzig, 99 = neunundneunzig.
Czym różni się niemieckie „ein”, „eins” oraz „eine”?
„Eins” (z końcowym -s) używamy tylko wtedy, gdy LICZYMY samą cyfrę 1 w powietrzu (eins, zwei, drei…) lub podajemy numer. Gdy po liczbie 1 stoi rzeczownik, działa ona jak zwykły rodzajnik nieokreślony bez „-s”: ein Tisch (jeden stół — der), ein Buch (jedna książka — das) oraz eine Tasse (jedna filiżanka — die).
Gdzie w niemieckim zdaniu wstawiamy przeczenie „nicht”?
Jeśli zaprzeczasz całemu zdaniu (czynności), „nicht” dąży jak najbliżej KOŃCA zdania (np. Ich arbeite heute nicht), ale zawsze stoi PRZED drugim czasownikiem na końcu (Ich kann heute nicht kommen) oraz PRZED określeniem miejsca lub przymiotnikiem, któremu bezpośrednio zaprzecza (Ich fahre heute nicht nach Berlin; Das Wetter ist nicht schön).